Projecten

Match Vraag & Aanbod energiezuinige woningconcepten (Conceptueel Bouwen)

Nieuwe technieken alleen zijn niet toereikend voor het ontwikkelen van energiezuinige woningen. Zowel techniek, proces als sociale innovaties zijn hard nodig. In de huidige bouw- en beheerprocessen, waarbij elk project als uniek wordt beschouwd, zullen die innovaties niet snel (genoeg) van de grond komen. Bouwteams die willen vernieuwen, vallen na afronding van een project weer uit elkaar en bijbehorende kennis en ervaring versnippert. Meer continuiteit in innovatieprocessen is essentieel om de hoge ambities te kunnen realiseren. Een andere vorm van samenwerken, gericht op die gemeenschappelijke doelen, in samenspraak met de vraagkant van de markt en gebruikmakend van kennis zoals die op veel plaatsen al beschikbaar is, is nodig.
Sleutelwoord daarbij is 'projectoverstijgende samenwerking', zodat innovaties en transitie in meer langdurige samenwerkingsverbanden tot stand kunnen komen.
Diverse partijen binnen DEPW brengen vanuit deze benadering al concepten op de markt. De omzet t.o.v. het traditioneel bouwen is echter nog gering. Voor een opschaling en verbreding van deze benadering is het perspectief van een omvangrijke markt nodig, waardoor investeren in die samenwerking ook het vooruitzicht op een gezonde 'business' biedt. Expertise over energieconcepten, zoals in de Toolkits gebundeld, kan daarbij ingezet worden.

Om het toepassen van concepten te versnellen, is samen met VROM en Agentschap NL een project gestart, waarbij een 'marktplaats' wordt gecreeerd voor opdrachtgevers die hun bouwopgave met concepten in willen vullen en aanbieders van concepten die daarop in willen schrijven. In het project worden zowel de opdrachtgevers (10 stuks) als de conceptaanbieders begeleid.

Het project is gestart op januari 2010 en wordt financieel mogelijke gemaakt door VROM en Agentschap NL.

terug naar overzicht

EOS LT Duurzame gebiedsontwikkeling (langetermijn onderzoek)

Het ontwikkelen van CO2-neutrale gebieden kent nog vele barrieres . De noodzakelijke integrale aanpak levert te vaak bestuurlijke en procesmatige knelpunten op, waardoor de hoge ambities waarmee plannen starten, niet of onvoldoende gerealiseerd worden. Dit geldt zowel voor uitbreidingsgebieden als voor bestaande gebieden. In dit project, waar DEPW de penvoerder is, wordt fundamenteel onderzocht wat de essentiele stappen zijn in het proces van duurzame gebiedsontwikkeling, wat de bestuurlijke, procesmatige en technische knelpunten zijn en wat moet veranderen om op het niveau van gebiedsontwikkeling tot een werkelijke energietransitie te komen.

De doelstelling van het onderzoek is om tot nieuwe kennis te komen over de transitie op bestuurlijk en procesniveau welke nodig is om tot duurzame gebiedsontwikkeling te komen. Uiteindelijk zullen randvoorwaarden en contouren worden geformuleerd om de nu nog aanwezige barrieres op bestuurlijk, organisatorisch, financieel en juridisch gebied weg te nemen voor een succesrijke toepassing van technische oplossingen en innovaties op de lange termijn.

Om tot breed toepasbare oplossingen te komen, is een multidisciplinair samenwerkingsverband van partijen geformeerd vanuit gemeenten, bouw partijen, kennisinstituten en het onderwijs. Er is een kerngroep geformeerd van vier gemeenten (Tilburg, Nijmegen, Apeldoorn en Almere) die de onderzoeksresultaten in concrete pilots testen en terugkoppeling geven. Daarnaast wordt een klankbordgroep geformeerd met overheden en marktpartijen die reflecteren op tussenresultaten. Leden van DEPW worden voor deze klankbordbijeenkomsten uitgenodigd. De eerstkomende is 10 maart 2010.

Onderzoek vindt plaats in het kader van het programma EOS LT (energieonderzoek lange termijn) en wordt gefinancierd door Agentschap NL. DEPW is voor dit onderzoek penvoerder.

Website: www.duurzamegebiedsontwikkeling.nl

Penvoerder: Projectgroep DEPW
Onderzoekers zijn: Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN), TNO (Bouwfysica en Binnenklimaat), TU Delft (Faculteit Bouwkunde), Erasmus Universiteit (DRIFT), IVAM UvA BV en Stichting Hogeschool Zuyd. Daarnaast werken mee: Cauberg-Huygen Raadgevend Ingenieurs en BuildDesk.
Looptijd: 1 september 2008 - 1 september 2012

terug naar overzicht

EOS LT Duurzaam Bouwen, Wonen en Werken in 2015 (langetermijn onderzoek)

Wil men inspelen op ontwikkelingen in de woningmarkt, dan zullen woningen aan woonwensen van de woonconsument moeten voldoen (met name zomercomfort, warmtapwater en meer elektriciteitsverbruik) en anderzijds dienen die woningen duurzaam te zijn, inspelend op de noodzaak CO2 -emissies terug te dringen en de woonlasten te beheersen.

Met name t.a.v. de vraag naar comfort is fundamentele kennis nodig van de beleving van het begrip 'comfort' om vervolgens woning- en renovatieconcepten te ontwikkelen die daar op inspelen, de zogenaamde 'adaptieve' woonconcepten.

Doelstelling voor dit onderzoek is de ontwikkeling van nieuwe adaptieve concepten voor nieuwbouw- en renovatie. Deze moeten voor de nieuwbouw resulteren in een CO2 reductie van 75% t.o.v. het huidige Bouwbesluitniveau, waarbij tevens 60% van de benodigde elektriciteit uit duurzame bronnen wordt verkregen.

Om deze doelstellingen op lange termijn te kunnen realiseren, worden de grenzen van vraagbeperking voor energie opgezocht. Onderzoek is gericht op een aantal gebieden:

• Fundamenteel andere (nieuwe) randvoorwaarden en sturingsparameters t.a.v. thermisch comfort en binnenluchtkwaliteit in woningen, gebaseerd op vraagsturing en lokale omstandigheden voor individuen

• De randvoorwaarden voor de ontwikkeling van adaptieve woningconcepten t.a.v.:
  o het ontwerpproces
  o klimaatactieve bouwelementen waarin klimatiseringsfuncties worden gecombineerd in en met bouwkundige elementen

• De randvoorwaarden voor de hiervoor benodigde duurzame comfortinstallaties (klimatisering, ventilatie warmtapwater en kracht); gebaseerd op vraagsturing, individueel comfort, uitgaande van gecombineerde opwekking en ontwikkeld c.q. beschouwd vanuit een exergetische benadering

• De randvoorwaarden voor een energie-infrastructuur op wijkniveau in relatie tot de adaptieve woningen.
  Vooraf is geinventariseerd wat de sociale en demografische ontwikkelingen en trends zijn ten aanzien van wonen, werken en bouwen na 2015.

Het project wordt uitgevoerd in een samenwerkingsverband tussen DEPW, ondersteund door een aantal adviseurs, de Technische Universiteit Delft, Universiteit Maastricht / Technische Universiteit Eindhoven en TNO Ruimte en Infrastructuur.
Onderzoek vindt plaats in het kader van het programma EOS LT (energieonderzoek lange termijn) en wordt gefinancierd door Agentschap NL. DEPW is voor dit onderzoek penvoerder.

In juni 2010 worden resultaten met een klankbordgroep besproken. Leden van DEPW worden daarvoor uitgenodigd.
Looptijd: 1 december 2005 - 1 mei 2011

EOS-Demo Passiefhuizen in Almere

In het Columbuskwartier te Almere wordt door BAM Woningbouw een project gerealiseerd van ruim 102 passiefhuizen in de huursector. In Nederland zijn woningen die energetisch voldoen aan de criteria van passiefhuizen, tot nu toe alleen op kleine schaal gerealiseerd. Daarom wordt dit project ondersteund en begeleid als zijnde een EOS DEMO project (Energie Onderzoek Subsidie).
AM (voorheen BAM Vastgoed) is penvoerder. DEPW is mede aanvrager voor het project geweest. Cauberg-Huygen is in het project de bouwfysisch adviseur en de Haas & Partners ondersteunt de kennisoverdracht naar de toekomstige bewoners. Zo is 'gedragsprofiel voor het wonen in een passiefhuis' ontwikkeld, waar vervolgens een gebruikshandleiding van wordt afgeleid en is een FAQ ontwikkeld met voor de bewoners belangrijke vragen. Deze resultaten komen nog voor de zomer 2010 beschikbaar.


terug naar overzicht

EOS-Demo 'De wijk van Morgen' te Heerlen

Hogeschool Zuyd is initiatiefnemer en penvoerder van het demonstratieproject 'De Wijk van Morgen' op het bedrijventerrein Avantis te Heerlen. Door studenten en met een kennisinput vanuit DEPW en adviesbureaus worden daar 3 gebouwen ontwikkeld die vergaand energiezuinig zijn. Bedrijven worden daarbij uitgenodigd hun kennis en producten te demonstreren en te testen. De bouw van het eerste gebouw is gestart.
Vanuit DEPW participeren ook BAM en AM.
Ook wordt het netwerk van DEPW aangesproken om actief te participeren.

terug naar overzicht

Stimuleren van innovaties

Op verschillende fronten wordt nagedacht over innovatie in de bouwsector. PSIBouw wordt afgebouwd, maar de RegieRaad gaat in gewijzigde vorm door. Vanuit EZ wordt gewerkt aan een MIA Bouw (Maatschappelijke Innovatie Agenda) die in moet spelen op de rol van de bouwsector bij het oplossen van maatschappelijke problemen (zoals CO2 -reductie) Via verschillende gremia's wordt door DEPW meegedacht en meegeschreven aan kaders voor de noodzakelijk geachte innovatieprogramma's.


terug naar overzicht

Toolkit Duurzame Gebiedsontwikkeling

In navolging van Toolkits voor duurzame nieuwbouw, renovatie en kantoren, is het initiatief genomen om een Toolkit Duurzame Gebiedsontwikkeling te ontwikkelen. Een handreiking voor beleidsmakers en ontwikkelende partijen die de ambitie hebben om 'duurzaam' te ontwikkelen, om gefundeerd keuzen te kunnen maken op het schaalniveau van gebiedsontwikkeling.

Agentschap NL heeft aan de Projectgroep DEPW gevraagd een rol te vervullen in de ontwikkeling van die Toolkit, zoals de Projectgroep dat ook heeft gedaan bij de andere Toolkits. BAM Vastgoed heeft zich opgeworpen als trekker.
Kenmerkend van gebiedsontwikkeling is het integrale karakter. Alle thema's komen er samen, vele partijen zijn er bij betrokken.

De complexiteit van het onderwerp heeft er toe geleid dat langs twee sporen aan die Toolkit wordt gewerkt. Een spoor vanuit de breedte, een structuur biedend voor de complete integrale aanpak en het andere spoor is het ontwikkelen van 'bouwstenen', waarmee steeds stukken van de Toolkit ingevuld kunnen worden.

Op dit moment is er een optimalisatie model ontwikkeld om 'energie' en CO2 -reductie op het niveau van gebiedsontwikkeling te optimaliseren. Uitwisselen van energiestromen en daar investeren, waar de Euro tot de meeste CO2 -reductie leidt, beschouwd op het niveau van een gebied. De kennis is samengevat in een artikel dat in februari 2010 in het blad 'Stedenbouw en Architectuur' verschijnt.

Een andere Bouwsteen biedt een model gericht op het optimaliseren van het 'bouwrijp maken'. Een afweging tussen verschillende manieren van bouwrijp maken, de consequenties voor de waterhuishouding, de zetting de komende decennia, afgezet tegen de onderhouds- en ophoogkosten voor de komende decennia.
De kennis in samengevat in een artikel dat in december 2009 in het blad 'Stadswerk' is geplaatst.

Voor het verder invullen van de Toolkit wordt gedacht aan een traject van wel 3 jaar. Een offerte hiervoor ligt bij VROM.

Ondertussen wordt nagedacht over het uitwerken van meer bouwstenen, dit afgestemd op de lopende EOS LT Duurzame gebiedsontwikkeling.

De ontwikkeling wordt financieel ondersteund door Agentschap NL.

terug naar overzicht

EOS KTO Geintegreerde gevelelementen voor de bestaande bouw

Plug & Play en energiebesparende gevelelementen waren eerder onderwerp van onderzoek voor DEPW. In opdracht van Agentschap NL wordt nu een haalbaarheidsstudie gedaan naar dat type producten. Het aanbod wordt geinventariseerd en er wordt getoetst of er een vraag is bij ontwikkelaars van renovatieprojecten.

Onderzoek vindt plaats in het kader van het programma EOS KTO (energieonderzoek korte termijn) en wordt gefinancierd door Agentschap NL. DEPW is penvoerder en de studie wordt uitgevoerd door een aantal adviesbureaus.
Het onderzoek wordt juli 2010 afgerond.

terug naar overzicht

EOS Demo Innovatieve ventilatiesystemen

Een project dat loopt vanaf 2005. Doel is om innovatieve ventilatiesystemen in de praktijk te demonstreren en te monitoren. Betreft systemen van Brink, Alusta, Innosource en ClimaRad. Penvoerder was Panagro. Als het goed is, neemt DEPW begin 2010 het penvoerderschap over.

Alle projecten zijn inmiddels uitgevoerd en de laatste metingen vinden begin 2010 plaats. Daarna worden de ervaringen geevalueerd en gerapporteerd.

Onderzoek vindt plaats in het kader van het programma EOS DEMO (energieonderzoek Demonstratieprojecten) en wordt gefinancierd door Agentschap NL. Het project zal eind 2010 afgerond zijn.

terug naar overzicht

Kennisbank bestaande bouw